ABD Başkanı Trump, İran ile potansiyel bir mutabakata ait kesin kararını şimdi açıklamazken, Tahran idaresi tarafından öne sürülen kimi ögeler reddedildi. İki taraf ortasındaki görüş ayrılıkları sürüyor.

Trump, 29 Mayıs Cuma günü toplumsal medya platformunda yaptığı paylaşımda bir mutabakat için kaideleri sıraladı. Bu koşullar ortasında İran’ın nükleer silah edinmeme taahhüdü, Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilere derhal açılması, su yolundaki deniz mayınlarının temizlenmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) uyumunda imha edilmesi yer aldı. Trump ayrıyeten, finansal tazminat yahut yatırımla ilgili hiçbir düzenlemenin ileri bir tarihe kadar yürürlüğe girmeyeceğini duyurdu. Beyaz Saray’da ulusal güvenlik takımıyla bir toplantı yaparak son kararını açıklayacağını belirten Trump, toplantı sonrasında rastgele bir açıklama yapmadı.

Trump son kararını açıklamadı

Toplantıya ait isminin zımnî kalması şartıyla konuşan üst seviye bir ABD’li yetkili, yaklaşık iki saat süren toplantının önerilen muahede üzerinde sonuncu bir karar alınmadan sona erdiğini aktardı. Toplantıdan bir karar çıkmaması, sürecin devam ettiğini gösterdi.

Bu ortada Washington idaresi Hürmüz Boğazı’ndaki baskısını artırdı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) 29 Mayıs’ta yaptığı ikazda, stratejik su yoluna yakın bölgelerde askeri operasyonlar düzenleneceğini bildirdi. Açıklamada, deniz mayını döşeyen yahut bu faaliyetlere takviye veren gemilerin askeri amaç haline gelebileceği belirtildi. CENTCOM, İran’ın boğazdaki mayın temizleme operasyonlarını ve inançlı seyrüseferi engelleme uğraşlarını sürdürdüğünü tez etti. ABD kuvvetleri ayrıyeten İran’a yönelik deniz ablukası tedbirlerinin devam ettiğini ve 29 Mayıs prestijiyle 115 ticari geminin güzergahını değiştirmek zorunda kaldığını duyurdu.

İran muahede taslağındaki uyuşmazlıkları gündeme taşıdı

İran cephesinden ise Trump’ın açıklamalarına itiraz geldi. Ülkenin yarı resmi haber ajansı Fars’ın bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberinde, Trump’ın kelamlarının “doğrular ve palavralar karışımı” olduğu söz edildi. Haberde, bir taslak mutabakatın şu anda İran’ın dahili inceleme sürecinin son etaplarında olduğu ve şimdi son bir karar alınmadığı aktarıldı. Fars’ın haberine nazaran, taslak metinde Trump’ın talep ettiği Hürmüz Boğazı’nın fiyat alınmadan açık tutulması koşulu da nükleer gereçlerin imhası gerekliliği de yer almıyor.

Haberde ayrıyeten Trump’ın tasvirinden çıkarılan en değerli unsurlardan birinin, İran’ın dondurulmuş 12 milyar dolarlık varlıklarının özgür bırakılması talebi olduğu belirtildi. Taslak düzenlemeye nazaran Tahran, bu fonlar hür bırakılmadan müzakere sürecinin bir sonraki kademesine geçmeyecek. Bir öbür kilit hususun ise Lübnan’da kapsamlı bir ateşkes sağlanması olduğu bildirildi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, devlet televizyonu IRIB’e verdiği röportajda rastgele bir mutabakatın katılaşmadığını vurguladı. Baghaei, Tahran ile Washington ortasında bildiri trafiğinin devam ettiğini belirterek, İran’ın acil önceliğinin “savaşı bitirmek” olduğunu söyledi. Sözcü, “Bu kademede uranyum zenginleştirme yahut zenginleştirilmiş uranyum ile ilgili mevzuların detayları hakkında bir konuşmamız yok” dedi.

Hürmüz boğazı üzerindeki diplomatik tansiyon sürüyor

İranlı yetkililer ayrıyeten Hürmüz Boğazı konusundaki durumlarını yineledi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Siyaset Komitesi Sözcüsü İbrahim Rızai, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ın boğaz üzerindeki denetiminin milletlerarası alanda kabul edilmiş bir gerçek olduğunu savundu. Rızai, gemilerin İran donanmasından müsaade alarak, ilgili fiyatları ödeyerek ve rehberlik hizmetiyle su yolundan geçebileceğini söz etti.

Dışişleri Sözcüsü Baghaei de kıyıdaş ülkeler olarak İran ve Umman’ın boğazın güvenliğinden sorumlu olduğunu vurguladı. Baghaei, iki ülkenin çıkarlarını ve güvenliğini korumak için uygun düzenekleri geliştirmesi gerektiğini, birebir vakitte memleketler arası denizciliğin emniyetini sağlamakla yükümlü olduklarını söyledi. Taraflar ortasındaki diplomatik temaslar devam ederken, gözlemciler sürecin önümüzdeki günlerde de belirsizliğini koruyacağını belirtiyor.

Kaynak: Dünya